ในการประชุม COP31 ที่ตุรกี จีนเดินหน้าขยายบทบาทด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยผลักดันความร่วมมือด้านพลังงานสะอาด และตลาดคาร์บอนเพื่อสิ่งแวดล้อม โดยจีน ตุรกี และเอธิโอเปีย ร่วมเปิดตัวข้อริเริ่มความร่วมมือระหว่างประเทศด้านตลาดคาร์บอนเครดิต
ทั้ง 3 ประเทศต้องการยกระดับมาตรฐานคาร์บอนเครดิต ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูล และพัฒนาความร่วมมือระหว่างตลาด เพื่อเพิ่มโอกาสในการระดมเงินทุนไปสู่โครงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนาที่ขาดแคลนเงินทุนและเทคโนโลยี
หลี่ เกา รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงนิเวศวิทยาและสิ่งแวดล้อมของจีน กล่าวว่า ข้อริเริ่มนี้เปิดรับรัฐบาลและองค์กรระหว่างประเทศที่สนใจเข้าร่วม โดยยึดหลักความสมัครใจและความเท่าเทียม โดยความร่วมมือดังกล่าวยังไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย และไม่ได้หมายความว่าประเทศที่เข้าร่วมจะต้องเชื่อมโยงตลาดคาร์บอนของตนเข้าด้วยกันทันที
การเลือกจับมือกับตุรกี ซึ่งเป็นเจ้าภาพ COP31 และเอธิโอเปีย ซึ่งจะรับหน้าที่เจ้าภาพ COP32 ในปี 2570 ทำให้จีนมีช่องทางสานต่อความร่วมมือด้านคาร์บอนข้ามการประชุม 2 ปีติดต่อกัน ขณะที่ตลาดคาร์บอนกำลังมีบทบาทมากขึ้นในการระดมทุนสำหรับโครงการด้านสิ่งแวดล้อม
ในระดับผู้นำ หาน เจิ้ง รองประธานาธิบดีจีน ซึ่งเข้าร่วมการประชุมในฐานะผู้แทนพิเศษของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง เรียกร้องให้ประเทศพัฒนาแล้วเป็นผู้นำลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและปฏิบัติตามคำมั่นด้านเงินทุน พร้อมสนับสนุนให้เทคโนโลยีและผลิตภัณฑ์พลังงานสะอาดสามารถซื้อขายระหว่างประเทศได้อย่างเสรีมากขึ้น
หาน เจิ้ง ยังยืนยันเป้าหมายใหม่ของจีนที่จะเพิ่มสัดส่วนการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานที่ไม่ใช่ฟอสซิลเป็น 50% และเพิ่มสัดส่วนการใช้ไฟฟ้าในการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายเป็น 35% ภายในปี 2573 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในระยะยาว
ประเด็นเงินทุนยังเป็นหนึ่งในข้อถกเถียงใหญ่ของ COP31 โดยประเทศต่าง ๆ ต้องติดตามความคืบหน้าของเป้าหมายระดมเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศอย่างน้อยปีละ 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2578 ซึ่งตกลงกันในการประชุม COP29 ที่อาเซอร์ไบจาน โดยกำหนดให้ประเทศพัฒนาแล้วเป็นผู้นำในการระดมทุน
สำหรับจีน การผลักดันเงินทุนและการเปิดตลาดเทคโนโลยีสีเขียวมีความสำคัญทางเศรษฐกิจควบคู่กัน เพราะอุตสาหกรรมพลังงานสะอาดของจีนเติบโตจนกลายเป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจ ขณะที่มาตรการกีดกันทางการค้าของชาติตะวันตก โดยเฉพาะสินค้ารถยนต์ไฟฟ้าและเทคโนโลยีสะอาด กำลังสร้างข้อจำกัดต่อการขยายตลาดต่างประเทศ
มูรัต คูรุม ประธาน COP31 และรัฐมนตรีด้านสิ่งแวดล้อมของตุรกี ให้สัมภาษณ์ในช่วงการประชุมเข้าสู่สัปดาห์สุดท้ายว่า จีนมีส่วนร่วมในแทบทุกประเด็นสำคัญของแผนปฏิบัติการ COP31 และยกย่องความสามารถของจีนด้านพลังงานหมุนเวียนและการแบ่งปันเทคโนโลยี
ด้านไซมอน สตีล เลขาธิการบริหารกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ระบุว่า จีนบรรลุเป้าหมายกำลังผลิตติดตั้งพลังงานลมและแสงอาทิตย์สำหรับปี 2573 ก่อนกำหนดถึง 6 ปี และเทคโนโลยีพลังงานสะอาดมีส่วนสร้างการเติบโตให้เศรษฐกิจจีนมากกว่าหนึ่งในสามในปี 2568
นอกจากพลังงานหมุนเวียน จีนยังเปิดตัวอุปกรณ์เตือนภัยสภาพอากาศที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ภายใต้ระบบ MAZU ซึ่งพัฒนาโดยสำนักงานอุตุนิยมวิทยาจีน เพื่อช่วยประเทศกำลังพัฒนาพยากรณ์และรับมือภัยธรรมชาติ โดย CGTN รายงานว่า ณ เดือนตุลาคม 2569 ระบบดังกล่าวถูกนำไปใช้แล้วใน 8 ประเทศ และอยู่ระหว่างทดลองบริการผ่านคลาวด์ในกว่า 50 ประเทศ
อย่างไรก็ตาม ความก้าวหน้าของจีนด้านพลังงานสะอาดยังมีข้อจำกัด รายงานของ Carbon Brief ระบุว่า การปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ของจีนในไตรมาสแรกปี 2569 เพิ่มขึ้น 2% จากปีก่อน ส่วนหนึ่งเกิดจากข้อจำกัดของระบบไฟฟ้าในการรองรับพลังงานลมและแสงอาทิตย์ที่ผลิตได้เพิ่มขึ้น แม้การปล่อยคาร์บอนจะกลับมาลดลง 1% ในไตรมาสที่ 2 แต่จีนยังต้องเร่งปรับปรุงระบบไฟฟ้าและลดการพึ่งพาถ่านหิน
ความท้าทายของจีนจึงมีทั้งการรักษาความสามารถแข่งขันในตลาดเทคโนโลยีสะอาด และการทำให้การลงทุนมหาศาลในพลังงานหมุนเวียนส่งผลต่อการลดการปล่อยคาร์บอนภายในประเทศอย่างต่อเนื่อง
สำหรับจีน ผลลัพธ์ของ COP31 จึงอยู่ที่ความร่วมมือด้านตลาดคาร์บอน การเงิน และพลังงานสะอาดจะเดินหน้าต่อได้มากเพียงใด รวมถึงการนำเทคโนโลยีและองค์ความรู้ไปช่วยประเทศกำลังพัฒนารับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งจะเป็นบทพิสูจน์สำคัญของบทบาทจีนในการขับเคลื่อนความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมในระดับโลก
บทความ : ประวีณมัย บ่ายคล้อย
ภาพ : CGTN










