“…ประเด็นเกี่ยวกับเรื่องการกำหนดราคากลาง จากการตรวจสอบพบว่าราคากลางที่กำหนดขึ้นจากการสืบราคาของ อปท. บางแห่งอาจเป็นเอกสารที่ผู้รับจ้างเป็นผู้จัดทำให้กับ อปท. เนื่องจากมีการสืบราคาจากผู้รับจ้างกลุ่มเดียวกัน และไม่มีการสืบราคาจากผู้ประกอบการในพื้นที่หรือมีการสืบราคาจากผู้ที่ไม่ได้เป็นผู้มีอาชีพเกี่ยวกับการติดตั้งเสาไฟฟ้าประติมากรรมโดยตรง…”
ประเด็นตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณของ องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ราชาเทวะ อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ ในการจัดทำโครงการจัดซื้อเสาไฟฟ้ารูปประติมากรรมกินรี ที่ปรากฏชื่อ บริษัท บางกอกไฟถนน จำกัด เอกชนรายเดียวผูกขาดรับงานเป็นคู่สัญญาทุกโครงการ รวมวงเงินกว่า 900 ล้านบาท
สำนักข่าวอิศรา (www.isranews.org) รายงานไปแล้ว ขณะนี้ สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ได้ส่งสำนวนการตรวจสอบโครงการจัดซื้อเสาไฟฟ้ารูปประติมากรรมกินรี ของอบต.ราชาเทวะ ไปให้สำนักงานป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ดำเนินการสอบสวนตามขั้นตอนทางการกฏหมายต่อไปแล้ว ภายหลังได้รับการประสานงานจาก ป.ป.ช. ว่า มีการตั้งคณะอนุไต่สวนกรณีนี้เป็นทางการแล้ว พร้อมแจ้งประสานงานมายัง สตง. ให้ส่งสำนวนการตรวจสอบพร้อมเอกสารหลักฐานต่าง ๆ เพื่อนำไปใช้ประกอบการสอบสวนต่อไป
ล่าสุด สำนักข่าวอิศรา ตรวจสอบพบว่า ในรายงานผลการตรวจสอบโครงการจัดซื้อเสาไฟฟ้าแสงสว่าง พร้อมประติมากรรมรูปกินรี ของ อบต. ราชาเทวะ นั้น สตง. ได้ตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้างโครงการที่เกี่ยวข้องกับการติดตั้งเสาไฟฟ้าประติมากรรมของ อปท. ที่ดำเนินการระหว่างปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 – 2564 จำนวน 15 แห่ง รวม 32 สัญญา งบประมาณรวมจำนวน 940,404,953.09 บาท
นอกจากประเด็นสำคัญในการสรุปผลการตรวจสอบเรื่องนี้อยู่ตรงที่ในขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้าง กองช่าง ของ อบต.ราชาเทวะ ไม่ได้เป็นผู้ดำเนินการกำหนดแบบสเปคงาน แต่มีกลุ่มบุคคลจัดการมาให้เรียบร้อย ซึ่งตามหลักแล้วการจัดซื้อจัดจ้าง กองช่างจะต้องเป็นผู้ดำเนินการ
จากการตรวจสอบยังพบว่า มีการกำหนดให้ผู้เสนอราคานำเอกสารพร้อมตัวอย่างชุดเสาไฟฟ้าประติมากรรมและอุปกรณ์ครบชุดมาแสดงเพื่อประกอบการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาผลฯ โดยกำหนดระยะเวลาให้นำมาแสดงนับจากวันที่มีประกาศประกวดราคาห่างกันตั้งแต่ 8 วัน ถึง 1 เดือน
ซึ่งการกำหนดเงื่อนไขดังกล่าวจึงมีลักษณะเป็นการกีดกันไม่ให้ผู้เสนอราคารายอื่นสามารถเข้าแข่งขันเสนอราคาอย่างเป็นธรรม และเอื้อประโยชน์ให้กับผู้ประกอบการที่มีคุณลักษณะเฉพาะตรงตามเงื่อนไขในเอกสารการประกวดราคาที่หน่วยงานกำหนด เนื่องจากตัวอย่างประติมากรรมต้องทำขึ้นใหม่ตามรูปแบบที่กำหนด ไม่สามารถหาซื้อได้ทั่วไปตามท้องตลาด ต้องใช้ระยะเวลาในการดำเนินการ รวมถึงต้องทดสอบชิ้นงานหลังจากแบบหล่อว่ามีลวดลายของแม่พิมพ์ถูกต้องตามประกาศหรือไม่ ซึ่งการกำหนดเงื่อนไขดังกล่าว จึงมีลักษณะเป็นการกีดกันไม่ให้ผู้เสนอราคารายอื่นสามารถเข้าแข่งขันเสนอราคาอย่างเป็นธรรม และเอื้อประโยชน์ให้กับผู้ประกอบการที่มีคุณลักษณะเฉพาะตรงตามเงื่อนไขในเอกสารการประกวดราคาที่หน่วยงานกำหนด
ขณะที่การจัดทำราคากลางเสาไฟฟ้าประติมากรรมไม่มีราคามาตรฐานทำให้มีการกำหนดราคากลางไว้ค่อนข้างสูง โดยบางโครงการมีการกำหนดราคากลางเฉพาะส่วนที่เป็นประติมากรรมไว้สูงเกือบถึงร้อยละ 50 ของราคาเสาไฟฟ้าเฉลี่ยต่อต้น
ส่วนการติดตั้งเสาไฟฟ้าไม่เป็นไปตามมาตรฐานไฟฟ้าสาธารณะของ อปท. ส่วนใหญ่มีระยะห่างน้อยกว่ามาตรฐานกำหนด มีการติดตั้งเสาไฟฟ้าประติมากรรมในพื้นที่ที่ไม่เหมาะสม เช่น บริเวณพื้นที่รกร้าง ซอยตัน หรือติดตั้งบนถนนลูกรัง และไม่มีถนน
นอกจากนี้ การติดตั้งเสาไฟฟ้าในที่ดินที่อยู่ในความดูแลของหน่วยงานอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต จากการตรวจสอบพบว่า โครงการติดตั้งเสาไฟฟ้าประติมากรรมของ อบต.ราชาเทวะ จำนวน 5 โครงการ มีการติดตั้งเสาไฟฟ้าในที่ดินที่อยู่ในความรับผิดชอบของบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) (ทอท.)
โดย ทอท. ได้แจ้งให้ อบต.ราชาเทวะ รื้อถอนภายใน 15 วัน เนื่องจากไม่ได้รับอนุญาตจาก ทอท. และธนารักษ์พื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ ส่วนการติดตั้งเสาไฟฟ้าบริเวณริมคลองเทวะและคลองลาดกระบังทั้งสองฝั่งอาจเป็นพื้นที่ที่อยู่ในความดูแลของสำนักงานเจ้าท่าภูมิภาคสาขาสมุทรปราการ ซึ่ง อบต.ราชาเทวะ ไม่ได้ขออนุญาต
ขณะที่ แหล่งข่าวจากสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 3 นครปฐม ให้ข้อมูลเพิ่มเติมสำนักข่าวอิศรา ว่า ในการตรวจสอบโครงการจัดซื้อเสาไฟฟ้าแสงสว่าง นั้น สตง.ภาค 3 ได้ขยายผลจาก อบต.ราชาเทวะ ไปยัง อปท.แห่งอื่น ที่ปรากฎข้อมูลจากสื่อมวลชนว่าอาจจะมีปัญหาในลักษณะเดียวกันและพบข้อมูลสำคัญหลายประการ อาทิ
บางโครงการมีการกำหนดราคากลางเฉพาะส่วนที่เป็นประติมากรรมไว้สูงเกือบถึงร้อยละ 50 ของราคาเสาไฟฟ้าเฉลี่ยต่อต้น เช่น โครงการติดตั้งเสาโคมไฟฟ้าส่องสว่างชนิดเสาประติมากรรมช้าง ของเทศบาลเมืองจังหวัดหนึ่ง จัดซื้อเสาประติมากรรม 6 ต้น ราคาเฉลี่ยต้นละ 198,000 บาท โดยเป็นราคากลางเฉพาะงานประติมากรรมต้นละ 83,400 บาท หรือคิดเป็นร้อยละ 41.12 ของราคาเสาไฟฟ้าเฉลี่ยต่อต้น
เมื่อ สตง. ได้ขอความอนุเคราะห์จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ถอดราคาค่างานต้นทุนของงานเสาไฟประติมากรรมดังกล่าวพบว่า ราคาที่ทำสัญญาเฉพาะในส่วนของงานประติมากรรมสูงกว่าราคาที่ควรจะเป็นถึงต้นละ 38,566.67 บาท
ส่วนประเด็นเกี่ยวกับเรื่องการกำหนดราคากลาง จากการตรวจสอบพบว่าราคากลางที่กำหนดขึ้นจากการสืบราคาของ อปท. บางแห่งอาจเป็นเอกสารที่ผู้รับจ้างเป็นผู้จัดทำให้กับ อปท. เนื่องจากมีการสืบราคาจากผู้รับจ้างกลุ่มเดียวกัน และไม่มีการสืบราคาจากผู้ประกอบการในพื้นที่หรือมีการสืบราคาจากผู้ที่ไม่ได้เป็นผู้มีอาชีพเกี่ยวกับการติดตั้งเสาไฟฟ้าประติมากรรมโดยตรง
ขณะที่ แบบรูปรายการประติมากรรมไม่ชัดเจน จากการตรวจสอบแบบรูปรายการประติมากรรมโครงการก่อสร้างปรับปรุงไฟฟ้าส่องสว่างของเทศบาลนครจังหวัดแห่งหนึ่ง จำนวน 2 สัญญา พบว่า ไม่ระบุขนาดประติมากรรมหรือการออกแบบไม่ให้มองเห็นจากมุมสูง (TOP VIEW) อาจทำให้ราคาที่เจ้าหน้าที่สืบราคาเพื่อจัดทำราคากลางไม่มีความน่าเชื่อถือและมีราคาสูงเกินจริง
แหล่งข่าวกล่าวต่อว่า จากการตรวจสอบยังพบการติดตั้งเสาไฟฟ้าประติมากรรมของ อปท. 2 แห่งมีพื้นที่ติดตั้งเสาไฟฟ้าบางพื้นที่เป็นที่ลุ่มใกล้ แม่น้ำ หรือเป็นพื้นที่ดอน สภาพความแข็งของดินแตกต่างกัน แต่มีการกำหนดเสาเข็มเป็นประเภทและขนาด เดียวกัน ซึ่งจากการขอคำปรึกษาจากนายกวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์มีความเห็นว่า หน่วยงานที่จัดทำโครงการไม่ได้สำรวจ ออกแบบ กำหนดรายละเอียดทางเทคนิค และประมาณค่าใช้จ่ายจากพื้นที่จริง จึงเป็นการปฏิบัติไม่เป็นไปตามมาตรฐานไฟฟ้าสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น บทที่ 4 แนวปฏิบัติและ ขั้นตอนดำเนินการ สั่งการตามหนังสือกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ที่ มท 0810.4/ ว 2744 ลงวันที่ 4 กันยายน 2561 เรื่อง โครงการก่อสร้างเสาไฟฟ้าประติมากรรมพร้อมอุปกรณ์ระบบไฟฟ้าขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
เมื่อตรวจสอบข้อมูลเชิงลึกยังพบว่า แบบรูปรายการไม่มีการระบุค่าความส่องสว่างตามมาตรฐานไฟฟ้าสาธารณะของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น
โดยจากการตรวจสอบพบว่า การติดตั้งเสาไฟฟ้าประติมากรรมของ อปท. จำนวน 2 สัญญา แบบรูปรายการไม่มีการระบุความสว่างเฉลี่ยในแนวระดับต่ำสุด (Lux) ตามมาตรฐานไฟฟ้าสาธารณะของกรม ส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ข้อ 2.1 มาตรฐานความส่องสว่าง และ ข้อ 2.4 ระยะห่างของจุดติดตั้งไฟฟ้า สาธารณะ
รวมไปถึงการเลือกใช้รูปแบบประกาศและสัญญาไม่ตรงกับลักษณะงาน โครงการติดตั้งเสาไฟฟ้า ประติมากรรม เป็นโครงการที่เข้าข่ายลักษณะงานจ้างก่อสร้างต้องใช้ประกาศและแบบสัญญาจ้างก่อสร้างแต่จากการตรวจสอบพบว่า สัญญาติดตั้งเสาไฟฟ้าของ อปท. แห่งหนึ่งไปใช้ประกาศและแบบสัญญาจ้างทั่วไป ทำให้ไม่มี การกำหนดสูตรการปรับราคาค่า K ในสัญญา
ขณะที่ การส่งมอบงาน จากการตรวจสอบพบว่า มีการส่งมอบงานไม่ตรงกับข้อกำหนดในสัญญา จำนวน 3 สัญญา และไม่มีการจัดทำทะเบียนคุมพัสดุและพ่นหรือเขียนหมายเลขที่ตัวครุภัณฑ์จำนวน 5 สัญญา
สำหรับประเด็นข้อตรวจพบเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และความคุ้มค่า นั้น
จากการตรวจสอบพบว่า เสาไฟฟ้าประติมากรรมบางส่วนเกิดการชำรุดเสียหายหรือไม่พร้อมใช้งาน มีการติดตั้งเสาไฟฟ้าประติมากรรมแบบโซล่าเซลล์ ซ้ำซ้อนบนถนนที่มีการติดตั้งเสาไฟฟ้าของการไฟฟ้านครหลวงติดตั้งไว้อยู่แล้ว
นอกจากนี้ รูปแบบของประติมากรรมที่ติดตั้งไม่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ของหน่วยงาน/ท้องถิ่น เช่น เทศบาลตำบลคูคตใช้รูปประติมากรรม 12 นักษัตร ทั้งที่ตราสัญลักษณ์ของเทศบาลเมืองคูคตเป็นรูปอาคารอนุสรณ์สถานแห่งชาติ
การเลือกใช้เสาไฟฟ้าประติมากรรมแบบโซล่าเซลล์ในพื้นที่ที่มีกระแสไฟฟ้าเข้าถึงอยู่แล้วอาจไม่คุ้มค่ากับการใช้ประโยชน์ในระยะยาว เพราะมีต้นทุนอุปกรณ์และค่าติดตั้งค่อนข้างสูง ต้องตรวจเช็คและบำรุงรักษาอย่างต่อเนื่อง อุปกรณ์บางชิ้นมีอายุการใช้งาน เช่น แบตเตอรี่มีอายุการใช้งานประมาณ 2 ปี เมื่อใช้งานไประยะเวลาหนึ่งความสามารถในการเก็บประจุไฟฟ้าจะลดลง
สตง.ภาค 3 นครปฐม ยังระบุด้วยว่า “ในการตรวจสอบข้อมูล สตง. ยังพบด้วยว่า ในการดำเนินงานโครงการ ของ อปท. อีก 5 แห่ง มีพฤติการณ์ด้วยกันกับ อบต.ราชาเทวะ คือ ปัญหาเรื่องการกำหนดคุณลักษณะเฉพาะของสินค้าที่เข้าข่ายเป็นการเอื้อประโยชน์ให้กับผู้ประกอบการบางราย”
ส่วน อปท.ทั้ง 5 แห่งนี้ คือ ที่ไหนบ้าง? สำนักข่าวอิศราจะติดตามตรวจสอบข้อมูลนำมาเสนอให้สาธารณชนได้รับทราบต่อไป
CR : https://www.isranews.org/article/isranews/104397-inves-6.html
