จีนกำลังนำ AI มาใช้ในการพัฒนาพันธุ์พืชอย่างจริงจัง ล่าสุดทีมนักวิจัยจีนเปิดตัว “Fengshu 2.0” โมเดล AI ขนาดใหญ่เฉพาะทางด้านถั่วเหลือง ที่สามารถวิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรม คัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ ออกแบบการผสมพันธุ์เสมือนจริง และช่วยวินิจฉัยโรคพืช
เป้าหมายคือ ช่วยให้นักวิจัยพัฒนาพันธุ์ถั่วเหลืองได้รวดเร็วและแม่นยำขึ้น จากเดิมที่ต้องอาศัยประสบการณ์และการทดลองจำนวนมาก มาเป็นการใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจในแต่ละขั้นตอน
Fengshu 2.0 เปิดตัวเมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 2026 ในการประชุมวิจัยและการผลิตถั่วเหลืองแห่งชาติครั้งที่ 32 ที่นครหนานหนิง เขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง โดยทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเกษตรอันฮุย และสถาบันวิจัยพืชไร่ สถาบันวิทยาศาสตร์การเกษตรจีน ซึ่งเป็นทีมเดียวกับที่พัฒนา Fengshu รุ่นแรกเมื่อต้นปีที่ผ่านมา
Fengshu 2.0 รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับถั่วเหลืองไว้ในระบบเดียว ตั้งแต่เชื้อพันธุกรรม ข้อมูลจีโนม ลำดับรหัสพันธุกรรม โปรตีน การแสดงออกของยีน ตัวอย่างโรคพืช บันทึกการทดลองปรับปรุงพันธุ์ และงานวิจัยทั้งภาษาจีนและภาษาต่างประเทศ เพื่อให้นักวิจัยสามารถค้นหาและวิเคราะห์ข้อมูลได้จากฐานความรู้ชุดเดียว
จุดที่พัฒนาเพิ่มจากรุ่นแรกคือ Fengshu 2.0 สามารถทำงานร่วมกับ AI หลายโมเดล โดยให้แต่ละระบบวิเคราะห์คำถามเดียวกัน ก่อนนำผลลัพธ์มาเปรียบเทียบกับฐานข้อมูลเฉพาะทางและหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ เพื่อดูว่าคำตอบสอดคล้องกันเพียงใด และมีข้อมูลรองรับมากน้อยแค่ไหน
วิธีนี้ช่วยลดความเสี่ยงจากการอาศัยคำตอบของ AI เพียงระบบเดียว โดยเฉพาะในงานวิจัยที่ต้องการความแม่นยำสูงและต้องนำผลไปตรวจสอบต่อด้วยการทดลองจริง
ปัจจุบัน Fengshu 2.0 สามารถช่วยงานวิจัยได้หลายด้าน ตั้งแต่การวินิจฉัยโรคถั่วเหลือง การคัดเลือกสายพันธุ์สำหรับใช้เป็นพ่อแม่พันธุ์ การออกแบบคู่ผสมพันธุ์ การวิเคราะห์ลักษณะที่ปรากฏของพืช (Phenotype) การปรับปรุงพันธุ์โดยใช้เครื่องหมายโมเลกุล และการวิเคราะห์ยีน
ศาสตราจารย์หวัง เสี่ยวโป จากมหาวิทยาลัยเกษตรอันฮุย หนึ่งในหัวหน้าทีมวิจัย ระบุว่า Fengshu 2.0 จะช่วยให้งานปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองใช้ข้อมูลในการตัดสินใจมากขึ้น หรือที่เรียกว่า Data-assisted Breeding ช่วยลดงานที่ต้องทำซ้ำ และทำให้นักวิจัยสามารถคัดกรองแนวทางที่มีโอกาสสำเร็จได้เร็วขึ้น
อย่างไรก็ตาม AI ยังไม่ได้เข้ามาแทนที่นักปรับปรุงพันธุ์ หน้าที่หลักคือช่วยประมวลผลข้อมูลจำนวนมากและเสนอทางเลือกให้นักวิจัยนำไปตรวจสอบต่อ ทั้งในห้องปฏิบัติการและแปลงทดลอง
ในระยะต่อไป ทีมวิจัยเตรียมนำข้อมูลสภาพภูมิอากาศ ลักษณะดิน และรูปแบบการเพาะปลูกในพื้นที่ผลิตถั่วเหลืองสำคัญของจีนเข้ามารวมไว้ในระบบ เพื่อให้ Fengshu 2.0 สามารถนำไปใช้ได้กว้างขึ้น ทั้งงานพัฒนาพันธุ์ การเพาะปลูกในพื้นที่ขนาดใหญ่ และงานส่งเสริมการเกษตร
จีนเริ่มเปิดตัว Fengshu รุ่นแรกเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา โดยพัฒนาให้เป็น Generative AI สำหรับงานด้านถั่วเหลืองโดยเฉพาะ สามารถช่วยคาดการณ์ลักษณะของพืช ค้นหายีนที่น่าสนใจ และออกแบบคู่พ่อแม่พันธุ์สำหรับการทดลองได้
การพัฒนา Fengshu ยังสอดคล้องกับนโยบายภาคเกษตรของจีนในปี 2026 ที่ให้ความสำคัญกับการนำ AI มาใช้เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการวิจัยทางการเกษตร
ถั่วเหลืองถือเป็นพืชสำคัญของจีน เพราะใช้ทั้งในอุตสาหกรรมอาหาร น้ำมันพืช และอาหารสัตว์ ขณะที่จีนยังมีความต้องการใช้ถั่วเหลืองในปริมาณสูง การพัฒนาพันธุ์ที่ให้ผลผลิตดี ทนต่อโรค และเหมาะกับสภาพพื้นที่ จึงมีส่วนโดยตรงต่อการเพิ่มผลผลิตภายในประเทศและลดความเสี่ยงด้านวัตถุดิบอาหาร
Fengshu 2.0 จึงเป็นอีกตัวอย่างของการนำ AI มาใช้กับงานเกษตรที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น ทั้งการช่วยค้นข้อมูล วิเคราะห์งานวิจัย ช่วยตัดสินใจเลือกสายพันธุ์และออกแบบการทดลอง ซึ่งอาจช่วยลดระยะเวลาในการพัฒนาพันธุ์พืช และเพิ่มโอกาสได้พันธุ์ที่ตรงกับความต้องการมากขึ้น
สำหรับจีน การนำ AI มาใช้ในแปลงถั่วเหลืองครั้งนี้ จึงเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอาหาร และเตรียมความพร้อมรับโจทย์ด้านความมั่นคงทางอาหารในระยะยาว
บทความ :ประวีณมัย บ่ายคล้อย
ภาพ : CGTN
